انواع دانه گیر فاضلاب و نقش آنها در تصفیه فاضلاب به چه صورت است؟

انواع دانه گیر فاضلاب و نقش آنها در تصفیه فاضلاب به چه صورت است؟

3 خرداد 1395

دانه گیر فاضلاب یا شن گیر یکی از واحدهای فیزیکی است که به منظور حذف دانه های معدنی و مواد آلی درشت نظیر شن و ماسه، پوسته تخم مرغ، هسته میوه جات و غیره در تصفیه فاضلاب مورد استفاده قرار می گیرد.

دانه گیر تصفیه فاضلاب یا پساب

هدف از حذف مواد مزبور عبارتند از:

  • حفاظت دستگاه های متحرک در مقابل سایش و فرسودگی زودرس
  • کاهش تشکیلات رسوبات در خطوط لوله، کانالها و مجراها
  • کاهش دفعات پاکسازی هاضم ها به سبب تجمع بیش از حد مواد دانه ای

لازم به ذکر است که اگر چنانچه در مراحل تصفیه فاضلاب مانند سیستم تصفیه ثانویه یا سیستم لجن فعال که از حوض هوادهی استفاده می شود و از طرفی میزان تزریق هوا برای اختلاط کامل کافی نباشد، امکان رسوب مواد مزبور در حوض هوادهی وجود دارد و این موضوع در هاضم ها به وفور دیده می شود.

دانه گیر فاضلاب

انواع دانه گیرها

بر اساس نوع جریان هیدرولیکی، دانه گیرها به سه دسته تقسیم می شوند.

  • دانه گیر با جریان افقی
  • دانه گیرهای با جریان چرخشی یا هوادهی گسترده
  • سیستم دانه گیر گردابی

دانه گیر جریان گردابی فاضلاب 

 دانه گیرها با جریان افقی در تصفیه خانه فاضلاب به دو دسته تقسیم می شوند:

  • مستطیلی
  • دایره ای یا مربعی

دانه گیر جریان افقی

دانه گیر با جریان افقی مستطیلی

این سیستم از قدیمی ترین سیستم های دانه گیر است که مکانیسم عملکرد آن مبتنی بر کاهش و تثبیت سرعت جریان در حد 3/0 متر بر ثانیه می باشد. با کاهش سرعت، به تدریج مواد آلی هم به همراه مواد معدنی رسوب کرده و مشکلات خاصی را به دنبال دارد. با افزایش سرعت، به تدریح امکان رسوب مواد معدنی هم کاهش پیدا کرده و در واقع به همین نسبت راندمان واحد دانه گیری در بخش تصفیه فیزیکی کاهش پیدا می کند. از طرفی با توجه به نوسان دبی فاضلاب و ثابت بودن سطح کانال برای حفظ سرعت، از سرریزهای تناسبی یا پارشال فلوم در تصفیه خانه استفاده می شود.

دانه گیر جریان چرخشی فاضلاب

دانه گیر با جریان افقی مربعی شکل

مکانیزم عمل این واحد دقیقاً همانند حوض ته نشینی ثقلی در مراحل تصفیه فاضلاب است، با این تفاوت که زمان ماند در این واحد ها بسیار کمتر است. در این واحد ها جهت کاهش سرعت و یکنواخت کردن جریان در قسمت ورودی و خروجی، از بافل ها یا دیواره های مشبک استفاده می شود. شن یا دانه های ته نشین شده در این حوضچه به صورت فیزیکی هم به طریق مکانیکی و هم به طریق دستی قابل پاکسازی است. یکی از معایب دانه گیر با جریان افقی، ضرورت شسشتوی مواد گرفته شده است، زیرا جداسازی مواد آلی و معدنی در این واحد ها به خوبی انجام نمی شود.

دانه گیر تصفیه فاضلاب یا پساب

 دانه گیر با جریان چرخشی یا هوادهی شده

این واحد از یک کانال تشکیل شده است که فاضلاب از یک قسمت وارد و از طرف مقابل در جهت طول خارج می شود. جهت صرفه جویی در هزینه اجرایی این واحد ها در مراحل تصفیه فاضلاب، معمولاً دو کانال به طور قرینه با دیواره مشترک کنار هم ساخته می شود. جهت تزریق هوا در این واحد ها، در یک سمت از طول واحد دانه گیر و در عمق 30 تا 45 سانتیمتری بالای کف، نازل های پخش هوا نصب می شود که هوا از این طریق به داخل حوض دانه گیر دمیده می شود. در نتیجه این امر، جریان ورودی به صورت اسپیرال یا چرخشی در جهت عرض واحد دانه گیر حرکت می کند. در این صورت در قسمت پشت جریان چرخشی، به طور نسبی کاهش فشاری ایجاد می شود، که این امر موجب تسریع در سقوط دانه ها در این ناحیه و تصفیه فیزیکی فاضلاب می گردد.

دانه گیر جریان چرخشی یا هوادهی شده

مزایای واحد دانه گیر با روش هوادهی

  • امکان جداسازی دانه های با قطر معین در این واحد ها بیشتر است.
  • امکان جدا سازی مواد آلی از مواد معدنی بیشتر است.
  • امکان تولید بوی نا مطبوع در این واحدها کمتر است.
  • امکان افزایش مواد شیمیایی مورد نیاز تصفیه شیمیایی در این واحد ها بیشتر است.
  • مقدار جزئی از BOD هم کاهش می یابد.
  • با تنظیم هوای دمیده شده می توان مقدار و اندازه ذرات جدا شده را تنظیم کرد.